Μήπως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να αξιολογούμε μόνο τους μαθητές και να αρχίσουμε να αξιολογούμε… τις ίδιες τις ασκήσεις;


Υπάρχουν μέρες που πιάνω τον εαυτό μου να κοιτάζει μια δραστηριότητα που ετοίμασα και να μη σκέφτεται καθόλου αν θα μάθουν το Present Simple, τα Comparatives ή το νέο λεξιλόγιο. Η πρώτη μου σκέψη είναι μια άλλη, πολύ πιο απλή. Ποιος θα έχει τον έλεγχο σε αυτή την αίθουσα; Τα παιδιά ή η άσκηση; Γιατί υπάρχει τεράστια διαφορά. Μια άσκηση μπορεί να γίνει τόσο κυρίαρχη, ώστε να αναγκάζει όλα τα παιδιά να κινούνται με τον ίδιο τρόπο, να σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο, να απαντούν με τον ίδιο τρόπο και τελικά να αισθάνονται ότι ο ρόλος τους είναι απλώς να ανακαλύψουν τι έχει ήδη αποφασίσει ο συγγραφέας του βιβλίου ότι είναι η σωστή απάντηση.

Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, η άσκηση γίνεται το αφεντικό της τάξης. Το παιδί παύει να είναι εξερευνητής και γίνεται εκτελεστής οδηγιών. Δεν δημιουργεί. Δεν αποφασίζει. Δεν παίρνει ρίσκα. Δεν αφήνει τίποτα δικό του μέσα στη διαδικασία. Απλώς προσπαθεί να μη κάνει λάθος. Αν το σκεφτείτε, αυτό δεν μοιάζει πολύ με τον τρόπο που μαθαίνουν οι άνθρωποι έξω από το σχολείο.

Γι’ αυτό τα τελευταία χρόνια άλλαξα εντελώς τον τρόπο που σχεδιάζω δραστηριότητες. Αν έχετε ήδη πάρει δουλειά μου στο REschool, θα έχετε νιώσει πως δεν ξεκινώ από το βιβλίο. Ξεκινώ από το παιδί. Και πριν εκτυπώσω οποιοδήποτε φύλλο εργασίας, κάνω στον εαυτό μου μια μικρή… ανάκριση.

 

  • Σηκώνει τα παιδιά από την καρέκλα;

  • Βάζει τη φαντασία τους να δουλέψει;

  • Τα κάνει να γελάσουν, να απορήσουν ή να συγκινηθούν;

  • Χρειάζονται ο ένας τον άλλον ή μπορούν να την ολοκληρώσουν σαν μικρά φωτοτυπικά μηχανήματα;

  • Έχουν χώρο να πουν κάτι δικό τους ή όλοι θα καταλήξουν στην ίδια απάντηση;

  • Και, ίσως η πιο αγαπημένη μου ερώτηση, υπάρχει πιθανότητα να θυμούνται αυτή τη δραστηριότητα σε έναν χρόνο;

Ξέρω, κάποιος μπορεί να πει:

— Μα εγώ θέλω απλώς να μάθουν τον κανόνα.

Κι εγώ αυτό θέλω. Αλλά έχω παρατηρήσει κάτι που μου έκανε τεράστια εντύπωση όλα αυτά τα χρόνια. Τα παιδιά σχεδόν ποτέ δεν θυμούνται τον κανόνα μόνο του. Θυμούνται όμως την ιστορία μέσα στην οποία τον ανακάλυψαν. Θυμούνται τον συμμαθητή που έκανε τον εξωγήινο, τη στιγμή που όλοι ξέσπασαν στα γέλια, το θεατρικό, το παιχνίδι, το αντικείμενο που έβγαινε από το μυστήριο κουτί. Και μαζί με εκείνη την ανάμνηση επιστρέφει και η γλώσσα. Είναι σαν ο εγκέφαλος να βάζει ετικέτες στις εμπειρίες και όχι στις φωτοτυπίες.

Κάτι ακόμη που με απασχολεί πολύ είναι η έννοια του ελέγχου. Παρατηρώ συχνά δραστηριότητες τόσο αυστηρά σχεδιασμένες, που δεν αφήνουν ούτε χιλιοστό ελευθερίας. Όλοι πρέπει να ακολουθήσουν ακριβώς την ίδια διαδρομή. Εγώ όμως θέλω να συμβαίνει το αντίθετο. Θέλω να μπορώ να μπω σε μια τάξη, ακόμα και…είκοσι παιδιών και να δω εί-κο-σι διαφορετικές ιδέες. Να μη μπορώ να προβλέψω τι θα ακούσω σε πέντε λεπτά. Να εκπλήσσομαι από τις απαντήσεις τους. Γιατί τότε ξέρω ότι η δραστηριότητα δεν ελέγχει τα παιδιά. Τα παιδιά ελέγχουν τη δραστηριότητα. Την κάνουν δική τους, τη μεταμορφώνουν, της δίνουν ζωή.

Και εδώ βρίσκεται, νομίζω, η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από τη δημιουργικότητα. Πολλοί πιστεύουν ότι σημαίνει να ζωγραφίζουμε ή να κάνουμε χειροτεχνίες. Για μένα δημιουργικότητα σημαίνει κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο βαθύ. Σημαίνει ότι δύο παιδιά μπορούν να κάνουν την ίδια δραστηριότητα και να μη μοιάζει καθόλου το αποτέλεσμα. Αν όλοι παράγουν ακριβώς το ίδιο, τότε ίσως δεν αξιολογούμε τη σκέψη τους. Αξιολογούμε την ικανότητά τους να ακολουθούν οδηγίες.

Γι’ αυτό αποφάσισα να φτιάξω μια σελίδα αξιολόγησης των ίδιων των δραστηριοτήτων μου. Όχι για να βρω τις τέλειες ασκήσεις. Αυτές δεν υπάρχουν. Αλλά για να μου θυμίζει κάθε φορά ποιος είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής της τάξης. Δεν είναι το βιβλίο. Δεν είναι το worksheet. Δεν είναι ο δάσκαλος.

Είναι το παιδί.

Και αν μια δραστηριότητα δεν του επιτρέπει να κινηθεί, να φανταστεί, να συνεργαστεί, να δημιουργήσει, να εκφραστεί και να φύγει από την τάξη με μια ανάμνηση που θα το ακολουθεί για χρόνια, τότε ίσως δεν χρειάζεται να αλλάξουμε το παιδί.

Ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε την… άσκηση.

 

Κάθε δραστηριότητα που δημοσιεύω στο reschool.gr , περνά πρώτα από αυτή τη μικρή «ανάκριση». Πάντα σχεδιάζω τη δραστηριότητα έτσι ώστε…

  • να σηκώνει τα παιδιά από την καρέκλα,

  • να ενεργοποιεί τη φαντασία τους,

  • να γεννά συναίσθημα,

  • να τα κάνει να συνεργάζονται,

  • να αφήνει χώρο για προσωπική έκφραση

  • και να έχει πιθανότητες να γίνει μια ανάμνηση που θα κουβαλούν για χρόνια.

Αν δεν καταφέρει το φύλλο αξιολόγησης να απαντήσει θετικά στις περισσότερες από αυτές τις ερωτήσεις, πολύ απλά δεν θα τη δημοσιεύσω. Γιατί ο στόχος μου δεν είναι να δημιουργώ περισσότερα worksheets, αλλά να δημιουργώ εμπειρίες μάθησης που αξίζουν τον χρόνο ενός δασκάλου και την παιδική ηλικία ενός παιδιού.