Πριν από λίγο καιρό, έκανα μια ψηφοφορία στους μαθητές μου. Ήθελα να μάθω τι τους βοηθάει στο μάθημα και τι θα ήθελαν περισσότερο από εμάς τους εκπαιδευτικούς.
Σε όλα τα επίπεδα, μέσα στις τρεις πρώτες επιλογές ήταν το feedback.
Η ανατροφοδότηση.
Δύσκολη λέξη για κάτι πολύ απλό:
Με απλά λόγια, αυτό που ζήτησαν είναι: Πες μου …
✅️τι κάνω καλά,
✅️πού δυσκολεύομαι
✅️και τι μπορώ να κάνω για να τα καταφέρω καλύτερα».
Το «μπράβο» είναι όμορφο, ναι. Αλλά αν δεν ξέρω τι έκανα καλά, πώς θα το ξανακάνω; Και το «προσπάθησε περισσότερο» δεν μου δείχνει πάντα τον δρόμο. Μπορεί να προσπαθώ ήδη πολύ και να χρειάζομαι έναν διαφορετικό τρόπο.
Σκέφτηκα λοιπόν:
ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΤΟ ΑΚΟΥΝΕ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΕΜΕΝΑ;
Μήπως μπορούν και οι συμμαθητές τους να τους δείξουν κάτι που κάνουν καλά; Κάτι που βοηθάει έναν άλλον άνθρωπο, χωρίς καν να το καταλαβαίνουν;
Έτσι γεννήθηκε η ιδέα με τα μικρά σημειώματα.
«Σαν τι να γράψουμε, κυρία;»
Πριν αρχίσει το μάθημα, τους είπα:
–Σήμερα προσπαθήστε να προσέξετε κάτι μικρό που έκανε κάποιος και σας βοήθησε ή σας έκανε να νιώσετε όμορφα. Στο τέλος, αν θέλετε, γράψτε του το σε ένα sticky note και δώστε του το προσωπικά.
Μπορώ ήδη να φανταστώ την ερώτηση:
-Σαν τι, κυρία;
-Σαν αυτά…
🧠 Με βοήθησες που περίμενες να σκεφτώ πριν μου πεις την απάντηση.
📖 Με βοήθησες που μου έδειξες πού να κοιτάξω στο κείμενο και το βρήκα μόνος μου.
🙋 Με βοήθησες που είπες “πες το όπως μου το είπες πριν” και τόλμησα να σηκώσω το χέρι.
🎒 Χάρηκα που με περίμενες να μαζέψω τα πράγματά μου.
🪑 Χάρηκα που μου είπες “έλα να καθίσεις εδώ”.
Μικρά πράγματα. Μερικά τα θεωρούμε τόσο αυτονόητα, που δεν σκεφτόμαστε να τα αναφέρουμε. Για εκείνον όμως που χρειαζόταν λίγο χρόνο, λίγη παρέα ή λίγο θάρρος, μπορεί να είχαν σημασία.
Κάτι που συχνά… δεν υποψιαζόμαστε.
Μπορεί να υποτιμάμε τη χαρά που θα δώσουν τα καλά μας λόγια.
Σε μια σειρά μελετών, οι άνθρωποι που έδιναν ένα ειλικρινές κομπλιμέντο περίμεναν ότι ο άλλος θα χαιρόταν λιγότερο και θα ένιωθε πιο άβολα απ’ όσο τελικά ανέφερε ο ίδιος. Με απλά λόγια, τα καλά τους λόγια έκαναν περισσότερο καλό απ’ όσο φαντάζονταν. Η έρευνα αφορούσε κομπλιμέντα, όχι τη συγκεκριμένη δραστηριότητα με παιδιά, αλλά μας δίνει μια ενδιαφέρουσα αφορμή να σκεφτούμε.
Πόσες φορές δεν λέμε κάτι όμορφο επειδή σκεφτόμαστε:
«Έλα μωρέ, το ξέρει».
Ίσως όμως να μην το ξέρει. Το παιδί που περίμενε τον συμμαθητή του μπορεί να μην κατάλαβε ότι εκείνος ένιωσε λιγότερο μόνος. Το παιδί που άκουσε υπομονετικά μπορεί να μην έμαθε ποτέ ότι βοήθησε τον άλλον να συνεχίσει.
Το σημείωμα κάνει αυτή τη μικρή επίδραση ορατή.
Για αρχή λοιπόν, μόνο τα θετικά.
Αρχικά σκέφτηκα να γράφουν και κάτι που τους δυσκόλεψε.
Ξεκίνησα όμως μόνο με τα θετικά. Θέλω πρώτα να εξασκηθούμε στο να παρατηρούμε και να περιγράφουμε μια συγκεκριμένη πράξη.
Για παράδειγμα:
💬 Είσαι καλός φίλος.
Χαίρομαι που το ακούω. Αλλά τι ακριβώς έκανα;
💬 Χάρηκα που με περίμενες, ενώ οι άλλοι είχαν ήδη φύγει.
Τώρα ξέρω. Κάτι που έκανα είχε σημασία για σένα.
Τα παιδιά γράφουν το όνομά τους και δίνουν τα σημειώματα τους προσωπικά. Δεν τα διαβάζουμε δημόσια και δεν μετράμε φυσικά ποιος πήρε περισσότερα.
Και μετά; Το βάλαμε στην τσάντα και τελειώσαμε;
Εδώ θέλω να δώσω τη συνέχεια.
Στο επόμενο μάθημα, όποιος έχει πάρει σημείωμα μπορεί να το ξαναδιαβάσει και να σκεφτεί:
«Μπορώ να κάνω κάτι παρόμοιο για ένα άλλο παιδί;»
Ας πούμε ότι η Μαρία γράφει στον Νίκο:
Στο επόμενο μάθημα, ο Νίκος ακούει τον Πέτρο να ψάχνει τις λέξεις του. Θυμάται το σημείωμα. Περιμένει.
Ίσως στο τέλος ο Πέτρος τού γράψει:
«Χάρηκα που με άκουσες μέχρι να τελειώσω».
Ο Νίκος ακούει ξανά ότι αυτή η πράξη βοήθησε κάποιον. Και ο Πέτρος μπορεί την επόμενη φορά να αφήσει κι εκείνος κάποιον να τελειώσει.
Έτσι το ξεκίνησα:
❤️μια πράξη,
💙ένα μήνυμα,
💚μια νέα ευκαιρία να την επαναλάβουμε.
Φυσικά, μπορεί να κάνουμε κάτι όμορφο και να μην πάρουμε σημείωμα. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε χαρτάκι κάθε φορά για να συνεχίσουμε.
Δύο λεπτά που γίνονται συνήθεια
Λίγο πριν φύγουμε, αφήνουμε 2 λεπτά για μια σκέψη:
Και στο επόμενο μάθημα:
«Τι έμαθα ότι βοηθάει τους άλλους; Πώς και σε ποιον μπορώ να το ξανακάνω;»
Όποιος δεν έλαβε σημείωμα μπορεί να θυμηθεί κάτι καλό που δέχτηκε ο ίδιος και να το προσφέρει σε κάποιον άλλο. Όλοι μπορούν να συνεχίσουν.
Η ψηφοφορία αφορούσε τη βοήθεια που χρειάζονται τα παιδιά για να μαθαίνουν καλύτερα. Αυτά τα χαρτάκια είναι ένας μικρός τρόπος να δουλέψουμε και το πώς βοηθάμε ο ένας τον άλλον μέσα στην τάξη.
✔️Να προσέχουμε λίγο περισσότερο.
✔️Να λέμε τι μας έκανε καλό.
✔️Να ανακαλύπτουμε πράγματα για τον εαυτό μας μέσα από τα μάτια των άλλων.
Και να μη μένει ανείπωτο κάτι τόσο απλό…
«ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΚΑΝΕΣ ΜΕ ΒΟΗΘΗΣΕ. ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΤΟ ΞΕΡΕΙΣ».
Αυτό ήταν το σημερινό RFL.
Ίσως, διαβάζοντάς το, σκέφτηκες κάποιον που σε βοήθησε και δεν του το είπες ποτέ.
Πες του το. Μπορεί να μην το ξέρει.
Κι αν θέλεις, στείλε αυτό το RFL σε έναν συνάδελφο, για να δοκιμάσει την ιδέα στη δική του τάξη.
