Μικρά Εργαλεία Μεγάλης Στήριξης

Για Εκπαιδευτικούς και Γονείς Παιδιών με ΔΕΠΥ

Ένα παιδί με ΔΕΠΥ δεν προσπαθεί να σε προκαλέσει. Προσπαθεί να ρυθμιστεί.
Και κάθε φορά που κάποιος το βλέπει με καλοσύνη, ένα κομμάτι μέσα του ηρεμεί.

Υπάρχουν μέρες που ένα παιδί δεν μπορεί να κάτσει στην καρέκλα,
που ξεχνά, που διακόπτει, που φαίνεται να “χαλάει” τον ρυθμό της τάξης.
Αλλά αν κοιτάξεις λίγο πιο βαθιά, θα δεις πως κάθε υπερκινητική κίνηση είναι μια κραυγή για ρύθμιση.

Κάθε παιδί με ΔΕΠΥ ζει μέσα σ’ έναν εσωτερικό θόρυβο. Η προσοχή του είναι σαν φως που αναβοσβήνει. Δυναμώνει, σβήνει, ξαναδυναμώνει.
Κι αυτό που χρειάζεται δεν είναι τιμωρία ή έντονη διόρθωση, αλλά έναν άνθρωπο που να “συντονίζεται” με τον ρυθμό του, όπως το ραδιόφωνο βρίσκει τη σωστή συχνότητα.

🍎 Για τ@ν Εκπαιδευτικό

Η τάξη είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Και τα παιδιά με ΔΕΠΥ είναι οι ρυθμιστές ενέργειας του συστήματος. Αν τα πλησιάσεις με κατανόηση, δεν θα σε εξαντλήσουν, θα σε ξυπνήσουν. Αρκεί να τα συναντήσεις με ήρεμη δύναμη.

Κάθισε τ@ν κοντά σε ένα παιδί που τον “γειώνει”
Όχι γιατί δεν μπορεί, αλλά γιατί μαζί μπορούν.
Η παρουσία ενός σταθερού συμμαθητή λειτουργεί σαν φυσική άγκυρα σταθερότητας.

Δώσε του ρόλο.
Όχι για να “απασχοληθεί”, αλλά για να νιώσει σημαντικός.
Να μοιράζει φυλλάδια, να σβήνει τον πίνακα, να μοιράζει τετράδια, να κάνει μικρά “deliveries” στην τάξη π.χ. να πάει κάτι στη διπλανή αίθουσα.
Η ενέργεια, όταν διοχετεύεται με νόημα, μεταμορφώνεται σε συνεισφορά.

Χρησιμοποίησε ένα μυστικό “σήμα επαναφοράς”
Ένα βλέμμα, ένα άγγιγμα στον ώμο, ένα χαμόγελο, αντί να τον διορθώνει μπροστά σε όλους.
Aυτά είναι μηνύματα επανασύνδεσης χωρίς ντροπή. Ο εγκέφαλος του παιδιού μαθαίνει ότι “είμαι ασφαλής, δεν κινδυνεύω, μπορώ να επανέλθω”

Φτιάξε έναν “Πίνακα Μικρών Νικών”
Κάθε ✔ ή αυτοκόλλητο είναι ένα reframe της αποτυχίας.
Δε μετράμε τι πήγε στραβά, φωτίζουμε τι πήγε καλά.
Κι έτσι, ο εγκέφαλος αρχίζει να επιλέγει αυτό που ενισχύεται: την πρόοδο.

Εστίασε τη γλώσσα σου στο “αυτό που θέλεις να δεις”, όχι στο “αυτό που θέλεις να σταματήσει”. Πες “Μου αρέσει όταν κάθεσαι ήρεμα”, όχι “Μην κουνιέσαι συνέχεια”.

✋ Μία ακόμα τεχνική;

Όταν ένα παιδί με ΔΕΠΥ βρίσκεται σε υπερένταση, ο εγκέφαλός του χάνει την επαφή με το “εδώ και τώρα” . Το σώμα του κινείται, αλλά το μυαλό του έχει φύγει σαν να έχει χαθεί μέσα σε ένα μικρή εσωτερική καταιγίδα.
Εκεί, η ρύθμιση ξεκινά από το σώμα, όχι από τις λέξεις.

🍃 Η τεχνική:

Όρισε με όλη την τάξη ένα μικρό “σήμα γείωσης” , μια κοινή κίνηση που φέρνει επίγνωση. Π.χ. όλοι αγγίζουν για 3 δευτερόλεπτα το θρανίο τους ή παίρνουν μια βαθιά ανάσα κοιτώντας τα χέρια τους. Όταν βλέπεις ότι ο μαθητής αποσυνδέεται, μπορείς απλώς να πεις “ώρα για γείωση” ή να κάνεις τη χειρονομία. Αυτό επαναφέρει τον εγκέφαλο στο παρόν χωρίς καμία τιμωρία ή επίπληξη. Η “γείωση” λειτουργεί ως σωματικό κουμπί ρύθμισης. Αν εξασκηθεί μέσα σε ήρεμες στιγμές, ο εγκέφαλος θα την “θυμάται” στις δύσκολες!

“Όταν το παιδί μάθει να αναγνωρίζει το σώμα του, μαθαίνει να αναγνωρίζει και τα συναισθήματά του. ”

🏡 Για τον Γονέα

Το παιδί με ΔΕΠΥ έχει μέσα του δύο φωνές:
μία που λέει “θέλω να τα καταφέρω” και μία που ψιθυρίζει “πάλι απέτυχα”.
Αυτό που χρειάζεται είναι να ακούσει τη δική σου φωνή να λέει: “Σε βλέπω. Σε πιστεύω. Είμαστε μαζί σ’ αυτό. ”

Δώσε του μικρές επιλογές κάθε μέρα.
“Θες να διαβάσουμε στο γραφείο ή στο πάτωμα;”
Η επιλογή είναι reframing της εξουσίας, μετατρέπει την υπακοή σε συνεργασία.

⭐ Φτιάξε έναν πίνακα με 5 τετράγωνα.
Κάθε θετική πράξη κερδίζει ένα αστέρι.
Στα 5 αστέρια, κάντε μαζί κάτι όμορφο.
Έτσι, το παιδί μαθαίνει πως η προσπάθεια φέρνει σχέση, όχι απλώς επιβράβευση.

Βοηθήστε τον να βρει τη “φράση-άγκυρα” του.
Όταν θυμώνει ή απογοητεύεται, ας πει:
“Είμαι ήρεμος και μπορώ. ”
Αυτή η φράση είναι ένας εσωτερικός διακόπτης που μεταφέρει τον εγκέφαλο από τη μάχη στη ρύθμιση.

💞 Μάθε να βλέπεις πίσω από τη συμπεριφορά
Όταν το παιδί σου φωνάζει, διακόπτει, πετάγεται ή δεν κάθεται, μην κοιτάς τη συμπεριφορά, κοίτα τον λόγο πίσω απ’ αυτήν.
Κάθε “ανεπιθύμητη” πράξη κρύβει μια ανεκπλήρωτη ανάγκη: ανάγκη για σύνδεση, για αποδοχή, για ασφάλεια.

Όταν λες “μη φωνάζεις” , το παιδί ακούει “είσαι λάθος” .
Όταν λες “είσαι κουρασμένος, έλα να καθίσουμε λίγο μαζί” , το παιδί ακούει “με καταλαβαίνεις” .
Κι εκεί αρχίζει να ρυθμίζεται.

Δοκίμασε να αλλάξεις την εσωτερική σου ματιά.
Αντί να σκέφτεσαι “Γιατί μου το κάνει αυτό;”
σκέψου “Τι προσπαθεί να μου δείξει;”
Αυτή η αλλαγή μετατρέπει την ένταση σε κατανόηση, και τη ντροπή σε σχέση.
Θυμήσου: Το παιδί ρυθμίζεται μέσα από την εικόνα που καθρεφτίζεις εσύ.
Αν βλέπει στα μάτια σου απογοήτευση, μαθαίνει ενοχή.
Αν βλέπει αποδοχή, μαθαίνει αυτορρύθμιση.

“Η ματιά σου είναι το πρώτο του καθρέφτισμα. Και μέσα της μαθαίνει ποιος είναι. ”

Και κάθε φορά που σε εξαντλεί, μην ξεχνάς:
Δεν σε δοκιμάζει· σε χρειάζεται. Όχι για να το διορθώσεις, αλλά για να το κρατήσεις λίγο, μέχρι να μπορέσει μόνο του.

Κλείστε τη μέρα με σύνδεση, όχι με αξιολόγηση.
Ρώτησέ τον:

• “Τι σε δυσκόλεψε σήμερα;”
• “Τι σε έκανε χαρούμενο;”
• “Πώς μπορούμε να το κάνουμε πιο εύκολο αύριο;”
  Η ερώτηση δεν είναι έλεγχος· είναι πρόσκληση για σκέψη.

Τελευταία Σκέψη

Η αυτορρύθμιση δεν διδάσκεται με κανόνες, καλλιεργείται με παρουσία.
Κάθε φορά που ένας ενήλικας παραμένει ήρεμος δίπλα σε ένα παιδί που “ξεφεύγει”, του δείχνει στην πράξη πως ο κόσμος δεν είναι επικίνδυνος, ότι υπάρχει χώρος και για το λάθος και για τη φωνή του.

Και τότε, σιγά σιγά, ο εσωτερικός θόρυβος χαμηλώνει. Και στη θέση του γεννιέται εκείνο το μαγικό συναίσθημα:
“Μπορώ να τα καταφέρω.”

Σοφία Παπαδέλη
ReSchool – Teach Like an Artist